Advertisement

Trần Minh Tông là ai? Vị vua tạo nên ANH MINH Thịnh Thế

Nguyễn Minh Khánh
tháng 12 13, 2022
Last Updated

 “Thanh tú, nhẹ nhõm như thần tiên” chính là lời khen của sứ thần nhà Nguyên đã khen dung mạo của vị vua Trần Minh Tông. Vậy, Trần Minh Tông là ai? Ông là người như thế nào? Hãy cùng Holaai.org tìm hiểu ông qua bài viết dưới đây nhé!

Trần Minh Tông là ai?

Trần Minh Tông (4/10/1300 - 10/3/1357) tên thật là Trần Mạnh hay còn gọi là Thái tử Mạnh. Ông chính là hoàng đế thứ 5 của đời nhà Trần và cai trị nước Đại Việt, sau khi cha nhờ ngôi vị năm 14 tuổi. Ông đã lên ngôi và cai trị nước Đại Việt từ 3/4/1314 đến 15/31329, trãi qua 15 năm oanh liệt hào khí giữ vững đất nước.

Tượng vua Trần Minh Tông
Tượng vua Trần Minh Tông

Dưới sự cai quản của ông và cha ông, Đại Việt đã trở thành một đất nước giàu mạnh. Đất nước không còn quá nhiều người dân phải đói khổ mà thay vào đó ai cũng biết tự cấy trồng chăm lo đời sống. Đây cũng được coi nhà một thời kỳ hưng thịnh của triều đình nhà Trần, không chỉ vậy ông cò được sử gia xưng tụng “Anh Minh Thịnh Thế”

Gia đình và tuổi thơ

Trần Minh Tông tên húy Trần Mạnh và tên ngoại giao là Trần Nhật Khoáng. Ông sinh ra trong một gia đình cha là vua Trần Anh Tông ( ngày 25 tháng 10 năm 1276 - ngày 21 tháng 4 năm 1320) và mẹ là Huy Tư Hoàng Phi mang họ Trần, đây là Thứ phi của Trần Anh Tông. Bà mất vào năm 1359 (sau Trần Minh Tông 2 năm), bà có huyết thống với Lê Đại Hành. Vì vậy, Trần Minh Tông cũng được coi là mang trong mình một phần dòng máu của nhà Tiền Lê.

Ông là người con thứ 4 và cũng là con trai duy nhất sống đến khi trưởng thành của Trần Anh Tông. Sau khi ông được sinh ra bởi vì nuôi khó, ông đã được đưa cho Thụy Bảo Công Chúa (tức là bà ngoại của Trần Minh Tông) nuôi hộ, nhưng sau đó lại trao ông cho Chiêu Văn vương nuôi bởi vì bà cho rằng mình đang có vận rủi trong người nên không tiện chăm cháu. 

Sau khi đã được nhận nuôi, để giống như những người con của mình Chiêu Văn Vương (Trần Nhật Duật) đã đặt Trần Minh Tôngtên là Thánh Sinh giống như con trai và con gái của mình (Thánh An, Thánh Nô). Không chỉ vậy, ông còn được Chiêu Văn vương sóc tận tình, xem như con ruột của mình.

Từ nhỏ, ông luôn được giáo dục nghiêm khắc từ cha của mình, ông cũng là một người lương thiện có chí hướng, mục tiêu cao. Trong sách Đại Việt Sử ký Toàn thư ghi lại “. Từ đó, Ngô Sĩ Liên nhận định rằng:

“Cái đức của Minh Tông mà nên được, tuy do thiên tư tốt đẹp, còn lại do sức dạy bảo của vua cha”. 

  Qua đó cho thấy được tuy Trần Minh Tông tuy là con một cũng xuất thân trong gia đình hoàng tộc. Không hoàn toàn không được cưng chiều, phá phách mà vẫn được dạy dỗ nghiêm khắc từ cha.   

Tuy nhiên, ông vẫn được sinh ra trong thời buổi thái bình, lớn lên và làm vua trong giai đoạn đất nước đang trên đà phát ổn định, ông đã tiếp tục thừa kế và những sự nghiệp đã có từ đời vua trước. 

Các giai đoạn sự nghiệp

Chúng ta cùng điểm qua các giai đoạn mà người vua này đã trải qua trong suốt quá trình làm hoàng đế của mình. 

Đầu tiên tháng 1 âm lịch năm 1305, Trần Mạnh được vua Anh Tông tấn phong làm Đông cung Thái tử. Kèm theo đó, ông còn được Anh Tông tặng một bài giáo huấn có tên là Dược thạch châm, do đích thân ông biên soạn.

Đến tháng 1 năm 1309, ông được sách phong từ Đông cung Thái tử thành Hoàng thái Tử. Tiếp theo đó từ tháng 11 năm 1311 đến tháng 5 âm lịch năm 1312 âm lịch, Trần Anh Tông đã đem quân chinh chiến tại Chiêm Thành. Bên cạnh đó, Thái tử Trần Mạnh cùng Chiêu Văn vương và Nghi Võ hầu Quốc Tú có nhiệm vụ giám đốc. Sau khi đã chiến thắng, Anh Tông đã khen thưởng tất cả những người có công lớn trong đó có Thái tử.  

Vào ngày 18 tháng 3 âm lịch năm Giáp Dần (tức là ngày 3 tháng 4 năm 1314 dương lịch), Trần Anh Tông nhường ngôi hoàng đế lại cho con trai của mình đó chính là Thái tử Mạnh, tức là vua Trần Minh Tông. 

Sau khi lên ngôi vua vào năm 14 tuổi, Trần Minh Tông lên tự xưng Ninh Hoàng. Bên cạnh đó ông đã phong các chức quan trong triều đình như sau:

Đầu tiên, ông tôn Trần Anh Tông lên làm Quang Nghiêu Duệ Vũ Thái thượng hoàng đế.

Tôn chính cung của Anh Tông tức là Thuận Thánh Hoàng hậu lên làm Thể Thiên Sùng Hóa Khâm Minh Duệ Hiếu Hoàng Đế.

Ngoài ra, ông còn tôn Trần Nhật Duật làm Tá thánh Thái sư là người đứng đầu triều đình thời bấy giờ.

 Đây chính là vị vua đầu tiên trong lịch sử nhà họ Trần, hoàng thượng không do chính thất sinh ra. Đây được coi là điểm khác biệt trong khi các đời vua như Thái Tông, Thánh Tông hay Nhân Tông đều chính là con ruột của hoàng hậu.

Ở 6 năm đầu tuy Trần Anh Tông đã lùi về sau nhờ cho Trần Minh Tông nhưng ông vẫn nắm quyền và có sức ảnh hưởng lớn trong việc quyết định đưa ra quyết sách nhà nước. Đến năm 1320 (mùa xuân), thượng hoàng qua đời ở tuổi 44 và mọi quyết định đã trở lại với Trần Minh Tông.

Về giáo dục cử nhân: ông thường tổ chức hai lần thi Thái học sinh, để cho các sĩ tử cạnh tranh để lựa chọn ra người tài nhằm bảo vệ đất nước. Ngoài ra ông còn tổ chức các kỳ thi tuyển tu sĩ Phật giáo vào tháng 10 âm lịch năm 1314 nội dung thi chủ yếu là kinh Kim Cương.

Về nông nghiệp: Ông luôn đề cao và phát triển nông nghiệp. Vào mùa hạ năm 1315, khi nước sông Hồng dâng cao, Trần Minh Tông đã đích thân đến tận nơi để xem sửa chữa đê.

Vì tất cả đều yên ổn và phát triển cho nên thời kỳ đầu nhà Trần rất có quyền lực trong chính trị xã hội cho các tôn thất hoàng gia. Những người như Trần Quang Khải, Trần Quốc Tuấn, Trần Khánh Dư….. đều có vai trò rất lớn trong việc lãnh đội quân đánh bại quân Nguyên xâm lược vào các năm 1285, 1287 - 1288. Nhưng sau này những người này có người già hoặc chết đi nhưng thế hệ sau lên thay thế lại giảm sút rất lớn.

Qua bao thời gian Trần Minh Tông đã làm vua được 15 năm, đến đây độ tuổi ông cũng khá cao để làm vua nên cần một người kế vị. Trong khi đó ông và hoàng hậu vẫn chưa có người con trai nào, mặc dù các thứ phi khác đã có con trai như hoàng tử Trần Vượng, Trần Nguyên Trác, Trần Phủ. Triều trình chia làm nhiều phe phái khác nhau nhưng cuối cùng vẫn không được.

Đến ngày 7 tháng 2 âm lịch năm Kỷ Tỵ (tức là ngày 7 tháng 3 năm 1326) Trần Minh Tông đã ra chiếu lệnh phong Trần Vượng làm Thái tử lúc đó cậu chỉ mới 10 tuổi. Cho đến ngày 15 tháng 3 thì ông đã nhường ngôi hoàng đế lại cho Trần Vượng. 

Thái tử được lên ngôi hoàng đế tức là Trần Hiến Tông, tự xưng Triết Hoàng, sau đó tôn cha Trần Minh Tông làm Thái thượng hoàng với hiệu là Chương Nghiên Văn Triết Thái Thượng Hoàng Đế và lui về phủ Thiên Trường.

Sau khi Trần Vượng lên ngôi, mùa đông 1329, quân Ngưu Hống tấn công miền tây bắc. Bởi vậy buộc Thượng hoàng sẽ là người ra chinh chiến, Minh Tông đốc suất đại quân đánh Ngưu Hống và sai Thiêm tri Nguyễn Trung Ngạn theo để biên soạn thực lục.

Từ năm 1333 - 1338 do các đợt thiên tai lũ lụt vì vậy nhân dân lâm vào đói khổ buộc triều đình phải mở kho lương thực phát cho dân. Vào tháng 9 âm lịch năm 1337,Thượng hoàng ra lệnh cho các quan trong triều và các lộ, mỗi năm đều phải khảo sát các thuộc viên dưới quyền mình, nếu ai có chứng cứ cần mẫn rõ ràng sẽ được giữa lại và ngược lại ai lười biếng sẽ bị nghỉ việc.

Vào ngày 11 tháng 6 năm Tân Tỵ (tức ngày 24 tháng 7 năm 1341), Trần Hiến Tông qua đời ở năm 23 tuổi tại chính tẩm. Đến ngày 21 tháng 8 âm lịch ( tức ngày 2 tháng 10) năm 1341, Thượng hoàng đã lập Trần Hạo lên ngôi vua, tức Hoàng đế Trần Dụ Tông, tự xưng Thiệu Phong. Trong lúc đó Trần Hạo mới được 6 tuổi cho nên mọi việc triều chính vẫn do Thượng hoàng quyết định.

>> Tiếc thay, Trần Dụ Tông không thể tiếp tục mang đến sự ấm no cho dân chúng. Xem thêm bài viết Trần Dụ Tông.

 Bên cạnh, việc triều chính Trần Minh Tông cũng là một con người hướng phật, ngay sau ông lên vua ông đã sai người xây dựng 3 bức tượng Phật cao 17 thước ở chùa Báo - Siêu Loại (nay thuộc huyện Gia Lâm, thủ đô Hà Nội). Tại đây, ông cũng cho lập điện Phật, gác kinh, nhà Tăng, tổng hết 33 sở. Ông cũng rất đầu tư vào các dự án khác liên quan tới Phật giáo,

Cái chết và lăng mộ

Trần Minh Tông và 1 vị vua ngoan cường và kiên quyết đến thế, nhưng cái chết đem lại cho người đời muôn vàn thắc mắc. Chỉ vì một bất cẩn lại mang đến một cái chết đầy tiếc nuối cho vị vua anh minh. Ông qua đời vào ngày 19, tháng 2, năm 1357 (tức ngày 10 tháng 3 âm lịch), do con ong vàng đốt nên  sinh bệnh mất.

Vào năm 1356, Thượng hoàng Trần Minh Tông cùng con của mình tức là Hoàng đế Trần Dụ Tông cùng đi tuần tại Nghệ An, lúc này ông vẫn còn rất khỏe mạnh. Sau đó vào tháng 8 âm lịch cùng năm Thường hoàng đã đến đền Huệ Vũ Đại vương Quốc Chẩn ở núi Kiệt Đặc, Chí Linh nay thuộc tỉnh Hải Dương, với mục đích đến thăm chơi tại đây. Trên đường về ông đã bị con ong vàng đốt ngay má trái tại lý do này mà ông đã sinh thêm bệnh.

Khi nghe tin được bệnh tình của Thượng Hoàng, thì Vương hầu lại có ý định muốn lập đàn chay cầu đảo. Khi Thượng hoàng biết tin ngay lập tức phái con thứ 3 tên là Hữu tướng quốc Trần Phủ tới ngăn chặn. Cùng lúc đó, Hiến Từ Thái hậu cũng muốn phóng sanh nhằm cầu mong Thượng hoàng khỏi bệnh, nhưng ông đã không cho phép: “Thân ta không thể lấy con lợn, con dê mà đổi được”. Song với đó ông đã từ chối mọi hình thức chữa bệnh, uống thuốc, ông còn nói “Người ta ở đời, bao nhiêu khổ não. Ngày nay thoát được khổ não này, thì ngày khác phải chịu khổ não khác”. 

Đến cuối cùng ông lại qua đời dưới bao nhiêu sự thương tiếc của người dân Đại Việt. Ông đã qua đời tại cung Bảo Nguyên và hưởng dương được 57 tuổi. Đến ngày 11 tháng 11 năm 1357 âm lịch (tức là ngày 22 tháng 12 dương  lịch) Trần Minh Tông được mai táng. Sau khi qua đời ông được tôn thụy hiệu là Chương Nghiên Văn Triết Hoàng Đế. 

Qua những câu nói của ông cho ta thấy được lòng yêu nhân dân, không sống vì lợi ích của bản thân. Những lời lẽ của ông không phải chợt nghĩ ra mà nói, mà đây chính là suy nghĩ cũng như kim chỉ nam của ông từ trước tới giờ. Luôn đặt nhân dân sự sống của dân lên trên nhất.

Cuối cùng không thể không nhắc đến nơi mai táng Thượng hoàng Trần Minh Tông đó chính là Mục Lăng, xã Yên Sinh, huyện Đông Triều, tỉnh Quảng Ninh (hiện nay). Nó được nằm đối xứng với Thái lăng về phía Đông Nam qua suối Phủ Am Trà.

Thượng hoàng Trần Minh Tông đúng là một ngọn đèn của dĩ vãng năm tháng và ngọn đèn đó đã dẫn dắt mấy trăm nhưng vẫn tỏa sáng trong sử sách cũng như tỏa sáng rực rỡ trong lòng của mỗi người dân Việt Nam. Ông đúng là một người hùng, một vị vua đáng kính. Song với đó, ông cũng là một vị vua được đánh giá là “giữa lòng trung hậu, làm rạng rỡ công nghiệp của người xưa. Bạn có thấy giống như mọi người không, hãy bình luận về suy nghĩ của bạn về vị vua oanh liệt này cho mình biết với nhé! 


TrendingMore

Xem thêm