Advertisement

Tiểu sử Đà Lôi - Con trai Khả Hãn từ chối ngai vàng quyền lực

Nguyễn Minh Khánh
tháng 1 08, 2023
Last Updated

Đà Lôi là ai? Đây là một trong những người con của Thành Cát Tư Hãn - người đã từ chối ngôi vị Khả Hãn đế quốc Mông Cổ. Cuộc đời, sự nghiệp và gia đình của ông ra sao? Hãy cùng chúng tôi tìm hiểu về những sự kiện trong đời Đà Lôi qua bài viết dưới đây nhé!

Tiểu sử của Đà Lôi

Đà Lôi ( 1193 – 1232) là con trai của Thành Cát Tư Hãn và Quang Hiếu hoàng hậu Bột Nhi Thiếp. Đà Lôi là vị dũng tướng, được cân nhắc kế thừa ngôi vị Khả Hãn từ Thành Cát Tư Hãn. Ông không được làm vua nhưng ông lại là cha 3 vị vua Mông Kha (Mongke), Húc Liệt Ngột (Hulagu) và Hốt Tất Liệt (Kublai Khan), những người lãnh đạo quan trọng trong lịch sử Đế quốc Mông Cổ.

Đà Lôi
Chân dung Đà Lôi

Cuộc đời của Đà Lôi gắn liền với những chiến công theo cha chinh phục lục địa Á -  Âu. Sau khi ông mất, gia tộc Đà Lôi đã diễn ra sự xung đột nội bộ góp phần dẫn đến sự tan rã của đế quốc Mông Cổ.

Gia đình và tuổi thơ

Không giống như những đứa trẻ cùng trang lứa khác, lúc còn rất nhỏ ông đã phò tá và ở cạnh Thành Cát Tư Hãn trong thời kỳ phụ hãn thống nhất đế chế Mông Cổ. Khi mới 5 tuổi, ông suýt chết khi bị kẻ thù ám sát của bộ tộcThái Đát (Tatar)i. Nhưng may lúc đó người chị Altani cùng 2 cận vệ của cha ông tới cứu sống.

Đến năm 1203, ông đã đính ước với cháu gái của người bạn thân thiết với tổ phụ Dã Tốc Cai, tên là Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni trong lúc ông chỉ mới 10 tuổi.

Đà Lôi cùng với vợ của mình là Toa Lỗ Hòa Thiếp Ni đã có các con trai bao gồm:

  • Mongke (Mông Kha), Hốt Tất Liệt. 
  • Hulagu (Húc Liệt Ngột), Ariq Böke (A Lý Bất Ca).
  • Bujek Khan (Bất Xước), Suigedu, Xuebietai, Jörike (Tuế Ca Đô), Mukha Khan (Mạt Ca).
  • Moge, Satukhtai Khan, Qutuqtu, Jurikha Khan, Sabukhtai Khan.

Các con gái gồm có: Yesubuhua, Dumugan.

Sau khi tôn Oa Khoát Đài lên ngôi vua, ông vẫn giữ vị trí quan trọng trong triều đình nhưng vẫn không có gì nổi bật. Dù vậy nhưng gia đình ông lại có đóng góp lớn trong việc hình thành và phát triển đế quốc Mông Cổ. 

Các con của ông bao gồm Mông Kha, Hốt Tất Liệt và A Lý Bất Ca đã trở thành Đại Hãn và đưa ông trở thành tổ tiên cuối cùng cai trị đế quốc Mông Cổ. Cuối cùng là nhà Nguyên (Trung Quốc) do người con thứ 2 Hốt Tất Liệt thành lập và cũng như hãn quốc Y Nhi do Húc Liệt Ngột sáng lập. 

Qua đây cho thấy ông quả là một người tài ba không chỉ ngoài chiến trường mà cả trong gia đình của mình. Ông luôn dạy dỗ những đứa con của mình trở thành những con người đầy tài ba, luôn có ý chí và mục tiêu rõ ràng. 

Sau những bất hòa về gia tộc, cuộc chiến ngầm giữa Đà  Lôi, Oa Khoát Đài và Truật Xích đã đưa đế quốc Mông Cổ từ một đất nước lớn đã phân ly và trở thành các Hãn quốc nhỏ hơn.

Mâu thuẫn không dùng lại ở đó mà vẫn tiếp tục phát triển đỉnh điểm là giữa các con của gia tộc Đà Lôi (Hốt Tất Liệt và A Lý Bất Ca) đã làm chia rẽ lực lượng đế quốc, từ đó đã kiến cho các Hãn quốc đấu đá lẫn nhau.

Qua đó cho thấy tham vọng của các thế hệ sau này, chỉ vì địa vị mà chém giết lẫn nhau. Không giống như Đà Lôi đã nhường cho anh của mình. Điều đó cho thấy sự mất đoàn kết trong gia tộc và dẫn đến những hậu quả không lường trước.

Sự nghiệp của Đà Lôi

Từ nhỏ tới lớn ông luôn là người ở bên cạnh hộ tống cha của mình, bởi vậy ông đã được rèn luyện và học tập rất nhiều từ cha cho nên ông rất được Thành Cát Tư Hãn coi trọng. Đến năm 1213, Đà Lôi cùng Thành Cát Tư Hãn trong trận chiến nam hạ chống lại nhà Kim.  Bên cạnh đó, ông đã có rất nhiều công lớn trong cuộc chiến với đế chế Hoa Thích Tử Mô (Khwarezm) vào năm 1221. Đặc biệt, ông còn trực tiếp chỉ huy đàn áp tại thành phố lớn ở Trung Á là Nishapur và Merv, khi họ muốn chống lại Mông Cổ.

Đà Lôi thực sự có tài với những chiến công lừng lẫy, khả năng chỉ huy xuất chúng, người con trai có những nét tính cách giống với Thành Cát Tư Hãn nhất. Vì vậy, ông đã được cân nhắc lên ngôi Khả Hãn đế quốc Mông Cổ cùng với người anh cả của mình là Oa Khoát Đài.

 Nhưng cuối cùng Oa Khoát Đài đã được chọn lên ngôi vì khả năng chính trị hơn hẳn Đà Lôi.

Đến năm 1227, Thành Cát Tư Hãn qua đời,  trong 2 năm Đà Lôi làm giám quốc, tự xưng hiệu Dã khả na nhan (chuyển tự La Mã: Yeqe noyan). Cho đến năm 1229, ông cùng với các người anh em còn lại triệu tập các quý tộc Mông Cổ tại hội nghị Khố Lý Đà (phiên âm Hán: 蒙古语, Kurultai) để bàn chuyện chọn người kế vị. Theo phong tục của người Mông Cổ con út sẽ là người giữ tất cả gia sản cũng như kế vị phụ hãn. 

Về phần người anh cả phải tự ra ngoài lập nghiệp. Song với đó Đà Lôi còn là người nắm giữ rất nhiều binh lính và đội binh tinh nhuệ (bao gồm 13 vạn quân, có hơn 10 vạn quân tinh nhuệ). Chính vì điều đó mọi người đều ủng hộ cho việc Đà Lôi sẽ là người kế ngôi vị. 

Dù mọi điều kiện của Đà Lôi luôn có những điều kiện thuận lợi cũng như nắm lượng lớn quân đội, nhưng Đà Lôi vẫn không đồng ý. Ông đã nhường ngôi vị lại cho anh cả theo ý nguyện của Thành Cát Tư Hãn, cuối cùng tôn Oa Khoát Đài lên ngôi Đại Hãn.

Năm 1231, Đại Hãn Oa Khoát Đài để hoàn tâm nguyên còn dang ở của Thành Cát Tư Hãn ông đã khởi binh phạt nhà Kim. Trong trận này, Đà Lôi được giao nhiệm vụ đi vòng qua Thiểm Tây để tập kích hậu phương quân Kim tại Biện Kinh. Tuy nhiên, Đà Lôi chưa chiếm được thành thì đột ngột qua đời

Cái chết của Đà Lôi

Vào tháng 9 âm lịch năm 1232, tại thảo Nguyên Mông Cổ, Đà Lôi đã qua đời vì một trận ốm nặng. Trước khi mất, ông đã giao quyền lại cho con trai. Ông đã hy sinh một đời vì đất nước góp phần tạo nên đế quốc Mông Cổ hùng mạnh. Sự ra đi của ông khiến cho nhiều người phải đau buồn và tiếc nuối. 

Cái chết của ông được rất  ít các sách sử ghi lại, chỉ ghi ông bị bệnh và qua đời. Lăng mộ của Đà Lôi đến nay vẫn còn là bí ẩn.

Để nhớ ơn ông và nhớ lại những câu chuyện anh hùng của ông, Đà Lôi từ tiểu thuyết đã hóa thành một nhân vật trong truyện Anh Hùng xạ điêu của nhà văn Kim Dung.

>> Trong số các người con của Đà Lôi, Hốt Tất Liệt nổi tiếng hơn cả. Xem thêm bài viết chi tiết về Hốt Tất Liệt.

Đà Lôi quả là một con người phi thường phải không nào? Từ nhỏ đã được huấn luyện khổ cực, lớn lên phải chinh chiến khắp các chiến trường để bảo vệ đế quốc bảo vệ cha mình. Đà Lôi với tính cách khôn khéo, lòng trung thành, tận hiếu nghe theo sự sắp xếp của Thành Cát Tư Hãn. Hãy cho Họ Là Ai biết cảm nghĩ của bạn về nhân vật này bên dưới.


TrendingMore

Xem thêm